ដោយ ឯកឧត្តម ឧត្តមសេនីយ៍ បណ្ឌិត តុប នេត អគ្គនាយក នៃអគ្គនាយកដ្ឋានអត្តសញ្ញាណកម្ម ក្រសួងមហាផ្ទៃ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា , Jo Scheuer អ្នកសម្របសម្រួលអង្គការសហប្រជាជាតិប្រចាំនៅកម្ពុជា និង Rachael Beavan, នាយកផ្នែកស្ថិតិ នៃអង្គការ ESCAP

ក្នុងអំឡុងរបបខ្មែរក្រហម ការចុះបញ្ជីអត្រានុកូលដ្ឋាន និងប្រព័ន្ធអត្តសញ្ញាណកម្មរបស់កម្ពុជា ត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញទាំងស្រុង។

ឯកឧត្តម បណ្ឌិត តុប នេត ដែលជាបុគ្គលម្នាក់រងផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ បានរំលឹក​ឱ្យដឹងថា “ក្រោយពេលដែលយើងបានបាត់បង់រាល់ឯកសារអត្តសញ្ញាណរបស់យើង យើងត្រូវកសាងអ្វីៗគ្រប់​យ៉ាងតាមរយៈការចងចាំរបស់យើង។ ឪពុករបស់ខ្ញុំបានសរសេរឈ្មោះ និងថ្ងៃខែឆ្នាំកំណើត នៅលើ​ជញ្ជាំងវត្តក្នុងភូមិរបស់ខ្ញុំ ហើយនេះគឺជាភស្តុតាងលាយលក្ខណ៍អក្សរតែមួយគត់ដែលនៅសល់”។

ចាប់តាំងពីពេលនោះមក រាជរដ្ឋាភិបាលបានខិតខំប្រឹងប្រែងយ៉ាងខ្លាំង ដើម្បីកសាងប្រព័ន្ធនេះឡើង​វិញ។ កាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ រាជរដ្ឋាភិបាលបានអនុម័តច្បាប់ស្តីពីអត្រានុកូលដ្ឋាន ស្ថិតិអត្រា​នុកូលដ្ឋាន និងអត្តសញ្ញាណកម្ម ដែលនេះគឺជាជំហានមួយដ៏ធំក្នុងការឆ្ពោះទៅបង្កើតប្រព័ន្ធ​អត្រា​នុកូល​ដ្ឋាន និងស្ថិតិអត្រានុកូលដ្ឋាន ព្រមទាំងការបង្កើតមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីមួយ​សម្រាប់​​អត្តសញ្ញាណឌីជីថល។

ស្ថិតក្រោមច្បាប់នេះ បុគ្គលរាប់ម៉ឺននាក់ដែលកើតនៅប្រទេសកម្ពុជា និងកន្លងមកពុំមានឯកសារ​អត្តសញ្ញាណ នឹងទទួលបានអត្តសញ្ញាណស្របច្បាប់ ដែលចំណុចនេះនឹងជួយភ្ជិតភាពខ្វះចន្លោះ​ពីអតីតកាល ចំពោះការទទួលបានសិទ្ធិ និងសេវាកម្ម។ ការចុះបញ្ជីអត្រានុកូលដ្ឋាន មិនត្រឹមតែជា​​ការងារបច្ចេកទេសប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ជាសិទ្ធិមនុស្សមូលដ្ឋានផងដែរ។

បើទោះបីជាដំណើររបស់ប្រទេសកម្ពុជាមានលក្ខណៈពិសេសខុសប្លែកពីប្រទេសដទៃក្តី ប្រព័ន្ធ​អត្រា​នុកូលដ្ឋាន និងស្ថិតិអត្រានុកូលដ្ឋាននៅគ្រប់កន្លែង សុទ្ធសឹងតែមានសារសំខាន់ដូចគ្នា។ ប្រព័ន្ធ​អត្រានុកូលដ្ឋាន និងស្ថិតិអត្រានុកូលដ្ឋានដែលមានភាពសុក្រឹត្យ និងបរិយាប័ន្ន ផ្តល់នូវទិន្នន័យដែល​គេត្រូវការ ដើម្បីធានាឱ្យបាននូវលទ្ធភាពស្មើគ្នា ក្នុងការទទួលបានការថែទាំសុខភាព ការអប់រំ និងកិច្ចគាំពារសង្គម។ អត្រា​នុកូលដ្ឋាន និងស្ថិតិអត្រានុកូលដ្ឋាន ផ្តល់នូវអត្តសញ្ញាណស្របច្បាប់ ដែលនេះគឺជាឆ្អឹងខ្នងនៃបរិយាប័ន្នសង្គម និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព ហើយក៏ជាមូលដ្ឋានគ្រឹះ នៃហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឌីជីថលសាធារណៈ (DPI) ផងដែរ។ សម្រាប់ក្រុមដែលមិនសូវទទួលបានការ​យកចិត្តទុកដាក់ ជាពិសេសគឺក្រុមស្ត្រី កុមារ និងប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅតំបន់ដាច់ស្រយាល ប្រព័ន្ធ​​អត្រា​នុកូលដ្ឋាន និងស្ថិតិអត្រានុកូលដ្ឋាន គឺជាមារគាមួយដែលនាំឱ្យពួកគេទទួលបាននូវ​សេចក្តី​ថ្លៃថ្នូរ។

រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដោយមានកិច្ចសហការជាមួយអង្គការសហប្រជាជាតិ និងដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ដទៃ​ទៀត ដូចជា Vital Strategies និង Global Health Advocacy Incubator ក្រោមគំនិតផ្តួចផ្តើម​ស្តីពីទិន្នន័យសម្រាប់សុខភាពរបស់ Bloomberg Philanthropies សម្រេចបាននូវវឌ្ឍនភាពគួរឱ្យ​កត់សម្គាល់ ក្នុងការកសាងប្រព័ន្ធអត្រា​នុកូលដ្ឋាន និងស្ថិតិអត្រានុកូលដ្ឋានមួយ ដែលមានលក្ខណៈ​សកល បរិយាប័ន្ន និងរចនាឡើងសម្រាប់អនាគត។ នៅប្រទេសកម្ពុជា និងប្រទេសដទៃទៀត អត្រា​នុកូលដ្ឋាន ស្ថិតិអត្រានុកូលដ្ឋាន និងអត្តសញ្ញាណកម្ម គូសបញ្ជាក់ថាអន្តរប្រតិបត្តិការនៃប្រព័ន្ធ អត្រា​​នុកូលដ្ឋាន និងស្ថិតិអត្រានុកូលដ្ឋាន គឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឌីជីថល​សាធារណៈ ដែលធានាបាននូវការជឿទុកចិត្ត សុក្រឹត្យភាព និងលើកកម្ពស់ប្រសិទ្ធផល និងសមធម៌។ ជាមួយនឹង​ចក្ខុវិស័យនៃការបង្កើតសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមឌីជីថលមួយដែលមានបរិយាប័ន្ន កម្ពុជាកំពុងអភិវឌ្ឍ ​ថ្នាលមួយដែលបង្កលក្ខណៈ អាចឱ្យប្រមូលទិន្នន័យបានភ្លាមៗ ការធ្វើសមាហរណកម្មដោយរលូន ជាមួយប្រព័ន្ធសុខាភិបាល ប្រព័ន្ធកិច្ចគាំពារសង្គម និងប្រព័ន្ធអប់រំ ព្រមទាំងធានាបានផងដែរ​នូវ​ការ​ពិនិត្យ​​ផ្ទៀងផ្ទាត់អត្តសញ្ញាណឌីជីថល។ អភិក្រមនេះជួយពង្រឹងដល់ការងារអភិបាលកិច្ច សម្រប​សម្រួល​ការផ្តល់សេវាកម្ម និងគាំទ្រការចូលរួមនៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ច ជាពិសេសចំពោះសហគមន៍ដែល​មិន​សូវ​ទទួលបានការយកចិត្តទុកដាក់។ កម្ពុជាបានផ្តល់អាទិភាពទៅលើការងារអត្រា​នុកូលដ្ឋាន និងស្ថិតិ​អត្រា​នុកូលដ្ឋាន​ ដោយសារតែអត្តសញ្ញាណស្របច្បាប់ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឌីជីថល​សាធារណៈ គឺជាស្ពានមួយដែលភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងរវាងបុគ្គលទៅនឹងសិទ្ធិរបស់ពួកគេ រវាងសហគមន៍ និងរដ្ឋាភិបាល និងរវាងប្រទេសជាតិ និងវឌ្ឍនភាពដែលសម្រេចបាន។

ការរៀនសូត្រពីដំណើរអនុវត្តការងារ និងគំនិតផ្តួចផ្តើមរបស់គ្នាទៅវិញទៅមក មានសារសំខាន់​ណាស់ ព្រោះវាគឺជា​មូលដ្ឋានគ្រឹះគន្លឹះមួយ នៃបណ្តាញមន្ត្រីអត្រានុកូលដ្ឋាន ដែលត្រូវបានបង្កើត​ឡើង​នៅ​តំបន់អាស៊ី និងប៉ាស៊ីហ្វិក។ បណ្តាញចំនួនពីរ មានវត្តមានអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ ពោលគឺបណ្តាញ​មន្ត្រីអត្រានុកូលដ្ឋានតំបន់ប៉ាស៊ីហ្វិក និងអ្នកវិជ្ជាជីវៈផ្នែកអត្រានុកូលដ្ឋាននៃតំបន់​អាស៊ីខាងត្បូង។

នាពេលថ្មីៗនេះ អគ្គនាយកដ្ឋានអត្តសញ្ញាណកម្ម នៃក្រសួងមហាផ្ទៃ បានធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៃកិច្ចប្រជុំ​លើកទីពីរនៃបណ្តាញអ្នកវិជ្ជាជីវៈអត្រានុកូលដ្ឋានអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលជាគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្មីមួយ ផ្តោត​លើ​ការពង្រឹងសមត្ថភាពប្រតិបត្តិការរបស់អ្នកវិជ្ជាជីវៈអត្រានុកូលដ្ឋាន និងស្ថិតិអត្រានុកូលដ្ឋាន នៅ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍។

អត្រានុកូលដ្ឋាន និងស្ថិតិអត្រានុកូលដ្ឋាន៖ មារគាឆ្ពោះទៅរកការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព

របៀបវារៈឆ្នាំ ២០៣០ សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព ជាពិសេសគោលដៅ ១៦.៩ (អត្តសញ្ញាណ​ស្របច្បាប់សម្រាប់ទាំងអស់គ្នា) គូសបញ្ជាក់អំពីតួនាទីដ៏សំខាន់នៃអត្រានុកូលដ្ឋាន និងស្ថិតិអត្រានុកូលដ្ឋាន ក្នុងការធានាថាគ្មាននរណាម្នាក់ត្រូវបានទុកចោល។ វឌ្ឍនភាពរបស់កម្ពុជា នៅក្នុងកំណែទម្រង់អត្រានុកូលដ្ឋាន និងស្ថិតិអត្រានុកូលដ្ឋាន គឺជាមោទនភាព និងជាមូលដ្ឋានគ្រឹះ​មួយ សម្រាប់ការរីកចម្រើននៅពេលអនាគត។

ខណៈពេលដែលទសវត្សរ៍អត្រានុកូលដ្ឋាន និងស្ថិតិអត្រានុកូលដ្ឋានអាស៊ី និងប៉ាស៊ីហ្វិក ឈាន​ដល់​ទីបញ្ចប់ ហើយសហគមន៍អត្រានុកូលដ្ឋាន និងស្ថិតិអត្រានុកូលដ្ឋាន កំពុងទន្ទឹង​រង់ចាំ​សន្និសីទ​​ថ្នាក់រដ្ឋមន្ត្រីលើកទី៣ ស្តីពីអត្រានុកូលដ្ឋាន និងស្ថិតិអត្រានុកូលដ្ឋាន នៅអាស៊ី និង​ប៉ាស៊ីហ្វិក នេះ​គឺជា​ខណៈពេលមួយដ៏សំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា និងតំបន់ទាំងមូល។ រដ្ឋសមាជិក និងដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ កំពុងពិនិត្យកែសម្រួលការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ខ្លួនឡើងវិញ ចំពោះការចុះបញ្ជីអត្រានុកូលដ្ឋានជាសកល និងប្រកបដោយ​បរិយាប័ន្ន ព្រមទាំងកំពុងត្រៀមលក្ខណៈផងដែរសម្រាប់បដិវត្តន៍ឌីជីថល។

ដើម្បីសម្រេចបានការចុះបញ្ជីជាសកល និងប្រកបដោយបរិយាប័ន្ន យើងត្រូវការភាពជា​ដៃគូ​រឹងមាំ។ រដ្ឋាភិបាល សង្គមស៊ីវិល ដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ និងអង្គការសហប្រជាជាតិ ត្រូវធ្វើការរួមគ្នា ដើម្បី​ដោះស្រាយ​បញ្ហាប្រឈមនានា គាំទ្រដល់ក្រុមដែលមិនសូវទទួលបានការយកចិត្តទុកដាក់ និងកសាងឱ្យបាន​នូវប្រព័ន្ធដែលមិនទុកនរណាម្នាក់ចោលយ៉ាងពិតប្រាកដ។

សន្និសីទថ្នាក់រដ្ឋមន្ត្រីដែលនឹងប្រព្រឹត្តធ្វើឡើងនៅពេលខាងមុខនេះ គឺជាខណៈពេលមួយដ៏សំខាន់ ក្នុងការច្របាច់បញ្ចូលវឌ្ឍនភាពថ្នាក់តំបន់។ តាមរយៈការធ្វើការរួមគ្នា យើងអាចកសាងប្រព័ន្ធអត្រា​នុកូលដ្ឋាន និងស្ថិតិអត្រានុកូលដ្ឋាន ដែលមិនត្រឹមតែមានភាពសមស្របសម្រាប់តែសតវត្សរ៍ទី២១ ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏អាចយកមកប្រើប្រាស់ជាការឆ្លុះបញ្ចាំងមួយដ៏ខ្លាំងក្លា ចំពោះការប្តេជ្ញាចិត្តរួមគ្នា​របស់យើង ក្នុងការបង្កើតពិភពមួយកាន់តែមានបរិយាប័ន្ន និងសមធម៌ ដែលផ្តល់ការទទួលស្គាល់ រាប់ចំនួនមនុស្ស និងផ្តល់ភាពអង់អាចដល់បុគ្គលគ្រប់រូប។